Overspannen of burn-out: wat is het verschil?
Bijgewerkt op: 11 nov
Overspannen en burn-out ontstaan allebei door veel spanning waar je niet goed mee kunt omgaan. Het verschil zit vooral in de duur: volgens Thuisarts.nl spreek je van een burn-out als de klachten langer dan 6 maanden duren en je vooral moe en uitgeput bent. Bij overspanning kunnen veel mensen na ongeveer 3 maanden weer meer doen.
Wat is overspannen?
Overspannen ben je volgens Thuisarts.nl, de publieksinformatie van de Nederlandse huisartsen, als je veel spanning in je leven hebt en het niet goed lukt om daarmee om te gaan. Je hebt het gevoel dat je geen controle meer hebt over je leven en de dingen van elke dag lukken niet meer, zoals werk, studie, het huishouden of contact met anderen.
Overspanning komt soms door één heftige gebeurtenis, maar meestal door meerdere dingen tegelijk. Thuisarts.nl noemt veel taken, ingrijpende gebeurtenissen zoals ziekte, een verhuizing of ontslag, en problemen die niet worden opgelost, zoals geldzorgen of een conflict. Veel mensen die overspannen zijn, kunnen na ongeveer 3 maanden weer doen wat ze willen; soms duurt het langer.
Wat is een burn-out?
Een burn-out is volgens Thuisarts.nl een toestand waarin je door veel spanning al langer dan 6 maanden klachten hebt en vooral moe en uitgeput bent. Net als bij overspanning heb je het gevoel geen controle meer over je leven te hebben en lukken de dingen van elke dag niet meer.
Een burn-out ontstaat meestal door een combinatie van spanningsbronnen: veel taken op het werk, in het huishouden of in de zorg voor anderen, ingrijpende gebeurtenissen (ook positieve, zoals een huwelijk of een geboorte) en aanhoudende problemen met werk, relaties, gezondheid of geld. Thuisarts.nl zegt ook dat het langer duurt om beter te worden van een burn-out dan van overspannen zijn.
Wat is het verschil tussen overspannen en een burn-out?
Het belangrijkste verschil tussen overspannen en een burn-out is hoe lang de klachten duren en hoe uitgeput je bent. Deze tabel zet overspanning en burn-out naast elkaar, op basis van de pagina's van Thuisarts.nl over overspannen, burn-out en beter worden van een burn-out.
Kenmerk | Overspannen | Burn-out |
Oorzaak | Veel spanning waar je niet goed mee kunt omgaan | Veel spanning waar je niet goed mee kunt omgaan |
Duur van de klachten | Korter dan 6 maanden | Langer dan 6 maanden |
Belangrijkste klacht | Spanningsklachten, controleverlies, dagelijkse dingen lukken niet | Dezelfde klachten, en vooral moe en uitgeput |
Herstel | Veel mensen kunnen na ongeveer 3 maanden weer doen wat ze willen | Duurt langer dan bij overspanning; vaak een paar maanden, soms langer |
Afspraken bij huisarts of praktijkondersteuner | Bijvoorbeeld elke 2 of 4 weken | In het begin vaak elke week of elke 2 weken, later elke 3 of 4 weken |
Overspannen en burn-out hebben dus dezelfde oorzaak en grotendeels dezelfde klachten. Thuisarts.nl onderscheidt ze vooral op de duur: heb je de klachten al langer dan 6 maanden en ben je vooral moe en uitgeput, dan gaat het om een burn-out.
Welke klachten horen bij overspannen en burn-out?
Bij overspannen en burn-out horen volgens Thuisarts.nl klachten door spanning. Je bent overspannen als je minstens 3 van deze klachten hebt:
je bent moe
je slaapt slecht
je bent snel boos
je kunt niet tegen drukte of lawaai
je huilt snel
je piekert veel
je hebt een gejaagd gevoel
je kunt je aandacht er moeilijk bij houden
je kunt dingen moeilijk onthouden
Daarnaast heb je bij overspanning en burn-out het gevoel dat je de problemen in je leven niet meer aankunt en lukken de dingen van elke dag niet meer. Je kunt het ook in je lichaam voelen: uitputting, hoofdpijn, duizeligheid, pijn op de borst, een snel kloppend hart en maag- of buikklachten. Lichamelijke klachten zoals pijn op de borst of een snel kloppend hart laat je altijd eerst door een arts nakijken.
Wie stelt vast of je overspannen bent of een burn-out hebt?
De huisarts stelt vast of je overspannen bent of een burn-out hebt. Volgens Thuisarts.nl gebeurt dat in een of meer gesprekken. Soms vraagt de huisarts informatie aan je partner of een familielid, of krijg je een vragenlijst om in te vullen. Thuisarts.nl raadt aan het aan je huisarts te vertellen zodra je denkt dat je overspannen bent of een burn-out hebt.
Een coach stelt geen diagnose en vervangt de huisarts niet. De huisarts of praktijkondersteuner begeleidt het herstel en verwijst je zo nodig door naar een psycholoog. Wie wat doet bij overspanning en burn-out, staat in het artikel burn-out coach in Zuid-Limburg, met een tabel van huisarts, psycholoog, bedrijfsarts en coach.
Wat kun je zelf doen als je overspannen bent of een burn-out hebt?
Herstel van overspanning en burn-out verloopt volgens Thuisarts.nl meestal in 3 stappen:
Begrijpen en accepteren. Je erkent dat je overspannen bent of een burn-out hebt, maakt een vast dagprogramma met vaste tijden voor opstaan, eten en naar bed gaan, en bepaalt wat je nog wel kunt blijven doen.
Oplossingen zoeken. Je zet op een rij waar de spanning vandaan komt en welke oplossingen er zijn voor die problemen.
Dingen anders doen. Je past je leven aan en krijgt stap voor stap weer controle.
Daarnaast helpen gezond leven, ontspannen en steun vragen aan mensen om je heen. Bij een burn-out noemt Thuisarts.nl ook genoeg slaap, gezond eten op vaste tijden en minstens een half uur per dag bewegen. Praktische tips om spanning te verminderen staan in het artikel omgaan met stress: effectieve technieken en methoden.
Wat doe je met je werk als je overspannen bent of een burn-out hebt?
Gaat je werk moeilijker door de spanning, bespreek het dan met je werkgever en neem contact op met de bedrijfsarts. Dat adviseert Thuisarts.nl zowel bij overspanning als bij burn-out. Wie studeert, kan terecht bij een mentor of decaan.
Bij een burn-out helpt werken vaak bij het herstel, soms met minder uren of andere taken. Soms is het volgens Thuisarts.nl beter om even helemaal niet te werken of te studeren. Hoe en wanneer je weer aan het werk gaat, bespreek je met je werkgever en de bedrijfsarts.
Wat kan een coach doen bij overspanning of een burn-out?
Een coach helpt je bij stap 2 en 3 van het herstel: onderzoeken waar de spanning vandaan komt en wat je voortaan anders wilt doen. Bij MaRou Coaching gaat het om inzicht in je patronen, keuzes en grenzen, naast de zorg van huisarts en bedrijfsarts. Coach Manfred Rouschop werkt met vragen in plaats van kant-en-klare antwoorden, en stemt tempo en inhoud af op jouw situatie. Meer over die aanpak staat op de pagina coaching in Simpelveld.
Coaching bij MaRou Coaching is juist ook bedoeld voor de fase vóór uitval: wie al langer spanning voelt, slecht slaapt of vastloopt, onderzoekt met een coach wat er anders mag voordat het een burn-out wordt. Manfred Rouschop heeft zelf een burn-out gehad en is hersteld met begeleiding van een coach. Zijn verhaal en visie staan op de pagina over Manfred Rouschop.
Coaching bij overspanning en burn-out in Simpelveld en Zuid-Limburg
MaRou Coaching zit in Simpelveld, in de regio Parkstad in Zuid-Limburg, en werkt uitsluitend op afspraak. Herken je de klachten, bespreek ze dan eerst met je huisarts. Wil je daarnaast met een coach werken aan de oorzaken? Bel +31 6 25311127, mail naar info@marou-coaching.nl of vul het formulier in op de contactpagina voor een eerste kennismaking met Manfred Rouschop.
